Open trap dichtmaken

Wat een open trap is en waarom ze bestaan

Bij een open trap zit er niets tussen de treden. U kijkt er dus doorheen, van de hal de meterkast of de gang in, en vanaf de trap naar beneden. Open trappen waren populair in de jaren zestig tot tachtig, omdat ze licht doorlaten en een kleine hal ruimer laten lijken.

In de praktijk zitten er drie nadelen aan, en die zijn de reden dat de meeste mensen hem uiteindelijk dicht laten maken:

• Tocht. Warme lucht trekt door het trapgat naar boven en koude lucht komt via de treden terug. In de winter voelt de hal daardoor kouder dan hij is.
• Geluid. Een open trap werkt als een klankkast. Elke stap op de trap is beneden goed te horen, en geluid uit de hal gaat ongehinderd mee naar boven.
• Veiligheid. Een peuter kan een been of een arm tussen de treden steken, en een kat of kleine hond komt er ook doorheen. Bij een steile open trap is dat een reeel risico.

Daar staat een ding tegenover dat u niet moet onderschatten: licht. Zit uw enige daglicht in de hal boven aan de trap, dan maakt dichtzetten de ruimte eronder merkbaar donkerder. Dat is de belangrijkste reden om er nog eens over na te denken.

Wat het kost

Stootborden worden per stuk gerekend, en de prijs hangt aan het materiaal en aan of het in dezelfde beurt gebeurt als de traprenovatie zelf.

Tegelijk met de traprenovatie is bijna de helft goedkoper dan los, en het resultaat is beter: het stootbord wordt dan onder de nieuwe trede weggewerkt in plaats van ertegenaan gezet.

De reden voor dat prijsverschil is niet materiaal maar volgorde. Bij een traprenovatie gaan de stootborden er eerst op en komt de trede er overheen, waardoor de bovenrand netjes wegvalt. Doet u het later, dan moet het stootbord onder de bestaande trede geschoven of ertegenaan gezet worden, en dat is meer pas- en afwerkwerk.

Rekenvoorbeeld: gedraaide trap van dertien treden

Een open kwartslagtrap in een jaren-zeventig rijtjeswoning, met een loper die eraf gaat. De klant wil houten overzettreden en de trap dicht.

Was de trap al gerenoveerd en zouden de stootborden er los bij komen, dan was alleen die post € 780 tot € 1.170 geweest in plaats van € 585.

Twijfelt u over het dichtmaken, maar gaat de trap sowieso gerenoveerd worden, dan is dit het moment om te beslissen. Het verschil tussen nu meenemen en later alsnog doen is een paar honderd euro en een tweede werkdag in uw huis.

Wat het echt oplevert

Dit zijn de effecten die klanten na afloop noemen, in volgorde van hoe vaak ze genoemd worden.

Het energie-effect moet u niet overdrijven. Een dichte trap scheelt tochtgevoel, geen isolatiewaarde. Wie echt warmte wil houden, moet een deur onder aan de trap plaatsen.

Dat laatste is het noemen waard. Een dichte trap vermindert het tochtgevoel, maar het trapgat zelf blijft een open verbinding tussen beneden en boven. Wilt u de warmte in de woonkamer houden, dan is een deur of een portaal onder aan de trap effectiever dan stootborden.

De tussenweg: halfhoog dichtzetten

Wie het licht wil houden maar de tocht en het doorvalrisico kwijt wil, kan de trap halfhoog dichtzetten. Er komt dan een stootbord van ongeveer de helft van de hoogte, waardoor er bovenin een smalle strook open blijft.

• Het licht van boven blijft grotendeels doorvallen.
• De opening wordt te smal om doorheen te stappen, dus het veiligheidsvoordeel blijft grotendeels overeind.
• De tocht wordt gebroken maar niet gestopt.
• Visueel houdt de trap iets van zijn open karakter.

Het is geen standaardoplossing en niet elke trap leent zich ervoor. Bij een trap met een dikke trapboom valt het detail mooi weg; bij een open zijkant zonder boom wordt de bovenrand van het stootbord juist heel zichtbaar. Dat beoordelen we bij het inmeten.

Wanneer u hem beter open laat

Wij raden dichtmaken niet in elke situatie aan. Dit zijn de gevallen waarin open beter is:

• De hal heeft geen eigen raam en al het daglicht komt via het trapgat naar beneden. Dichtzetten maakt de hal dan echt donker.
• De trap is een blikvanger. Een zwevende of vrijdragende trap in een open woonkamer verliest zijn hele karakter als hij dicht gaat.
• De ruimte is heel smal. In een krappe hal geeft doorkijk visueel lucht, en dat weegt soms zwaarder dan het tochtnadeel.
• De treden zijn te dun. Bij een lichte constructie is er soms te weinig materiaal om een stootbord goed op te bevestigen.

In het eerste geval is er nog een alternatief dat vaak vergeten wordt: stootborden in een lichte kleur of in glas. Een wit stootbord reflecteert het licht dat er nog is en maakt het verschil kleiner dan een donkere houtkleur.

Hoe wij het uitvoeren

Het dichtmaken zelf is niet ingewikkeld, maar het staat of valt met de aansluiting. Dit is de werkwijze bij een renovatie:

• Inmeten per opening. Bij een oude trap is geen enkele opening precies gelijk, zeker niet bij een gedraaide trap.
• Op maat frezen. Elk stootbord wordt op zijn eigen maat gemaakt, met een paar millimeter speling aan de zijkanten.
• Eerst plaatsen, dan de trede. Het stootbord gaat tegen de achterkant van de trede erboven, en de nieuwe overzettrede dekt de bovenrand af.
• Afkitten aan de muurzijde. In een kleur die bij het stootbord past, zodat er geen witte streep ontstaat.

Bij een trap die uit het lood staat, en dat is in de oudere woningen hier eerder regel dan uitzondering, loopt de opening van links naar rechts een paar millimeter op. Met een standaardplaat krijg je dat niet dicht. Met een op maat gefreesd stootbord wel.

De zijkant en de traphoek: waar het af of niet af oogt

Bij een open trap zit er meestal ook een open zijkant, en dat is het detail dat bepaalt of de trap na afloop af oogt. De treden steken daar een paar centimeter uit, en de kopse kant van elke trede is zichtbaar. Wordt daar niets mee gedaan, dan ziet u na de renovatie dertien keer de oude kleur langs de nieuwe treden.

• Kopse kanten meenemen. De overzettrede wordt aan de zijkant omgezet of afgewerkt met een strip in hetzelfde decor.
• De traphoek. Waar de trap de muur raakt, komt een hoekprofiel of een op maat gefreesde afdeklat die de oude rand wegwerkt.
• De onderste trede. Die is vaak breder of anders gevormd dan de rest, en heeft daarom een aparte maat nodig.
• De aansluiting op de vloer. Loopt de nieuwe vloer tot tegen de trap, dan wordt de onderste stootbord- en trederand daarop afgestemd.

Bij een trap die aan een zijde open is en aan de andere tegen de muur staat, is dit een post van ongeveer € 180 tot € 260. Staat de trap aan beide zijden vrij, bijvoorbeeld in een open woonkamer, dan verdubbelt dat ongeveer. Het is geen groot bedrag, maar het is wel het verschil tussen een trap die gerenoveerd oogt en een trap waar iemand nieuwe treden op heeft gelegd.

Vraag daarom bij elke offerte expliciet of de zijafwerking erbij zit en aan hoeveel zijden. Het is samen met het aantal treden de post waar offertes onderling het meest op verschillen, en waar het goedkoopste bedrag bijna altijd het minste werk bevat.

Samenvatting

• Stootborden kosten € 35 tot € 55 per trede als het tegelijk met de traprenovatie gebeurt, en € 60 tot € 90 los.
• Het levert direct minder tocht, minder galm en meer veiligheid voor kleine kinderen op.
• Het enige echte nadeel is lichtverlies, vooral in een hal zonder eigen raam.
• Halfhoog dichtzetten houdt het licht en stopt het doorvalrisico.
• Bij een oude of gedraaide trap moet elk stootbord op eigen maat gefreesd worden.